فرارى شده ، هنگامهء غريبى است . خداوند رحم كند . بمبئى را تمام كرد حالا نوبت كلكته است . در مكه امسال طاعون نبود . حجاج به سلامت عودت كرده از جده گذشته‌اند . توپخانهء واگنر خان سه‌شنبه 15 - صبح ميدان خبر كرده بودند ، زودتر رفتم در حوض خانه نشستيم . صاحب‌منصب زيادى جمع بود . من گمان كردم براى سان توپچى احضار شده‌ام . قدرى گذشت بيرون آمديم زير درخت نارون دايره كشيدند . امير توپخانه اول نطقى كرد كه شهرت اين‌كه جيره‌ها را زده‌اند صحيح نيست . دولت جيرهء شماها را مىدهد و براى هر يك از شماها شغلى تعيين شده . اگر حاضر نشويد يا به شغل خود عمل نكنيد قطع خواهد كرد . من بعد همه‌روزه حاضر [ شويد ] و جيره و عليق خود را بدون منت احدى و تملق كسى دريافت كنيد ، جنرال واگنر خان بيايد . او آمد . ورقه‌اى از جيب درآورده به دست گرفت ، ورقهء ديگر به‌دست اعتماد لشكر كه حالا آصف السلطان لقب دارد داد . صورت‌بندى براى توپخانه كرده بودند و بناى قرائت شد ، با صورت واگنر خان اختلاف داشت . واگنر خودش بناى خواندن را گذاشت . فارسى خوب مىداند اما از لهجه توفير دارد . چيزها مىخواند خيلى تماشا داشت . بعد از آن‌كه صورت‌بندى به نصف رسيد مطلب دستگير من شده مدادى بيرون آوردم و بعضى يادداشتها كردم . اشخاص كاره حالا مقدمه‌اى بدهيم تا آن اساس نتيجه بدهد . شاه حكم فرموده جيره‌هاى توپخانه را كم كنند ، يعنى اشخاص بيكار كه اسم خود را صاحب‌منصب توپخانه گذاشته‌اند جيره‌شان قطع شود . چون امير توپخانه مدتهاست سر اين كار است به هركس محبتى دارد بعضى اقوام او هستند و مىداند امورات ديوان از قطع اين مختصر جيره و عليق صحت پيدا نمىكند به قطع نان اين اشخاص ميل ندارد . سردار هم همين‌طور ، به جهت آن كه مىبيند دولت چه مخارجات بيفايده و چه انعامات گزاف گزاف و چه مواجبهاى به ناحق مىدهد ، عرض كرده‌اند ما مىنشينيم اشخاص كاره را جدا مىكنيم و آنچه براى خدمات لازم است خدمت براى تنها تعيين مىكنيم . اگر زيادى شد البته قطع فرمائيد . ضمنا جنرال واگنر خان را ديده او هم از مطالب مستحضر است كه ديروز از چهل هزار تومان اضافهء پستخانه يك دينار امروز باقى نمانده . تمام آن مبلغ مواجب عين الدوله از محل پستخانه مرحمت شد : من جمله دوازده هزار تومان علاوه بر هشت هزار تومان مواجب عين الدوله از محل پستخانه مرحمت شده و شاه بين السطورين مرقوم داشته